30 oktober 2019

Peter Koene maakt Jaarprent 2019

Ieder jaar nodigt het Grafisch Atelier een bekend kunstenaar uit om een jaarprent te maken.  Peter Koene maakte dit keer de prent, getiteld “Melancholie”. Hij heeft dit verbeeld met een linosnede, zijn favoriete techniek.

Melancholie, Peter Koene, Jaarprent 2019

BESTEL DE PRENT ONLINE

Melancholie
‘Melancholie is in de geschiedenis van de kunst vaak geassocieerd met de scheppende mens. Juist de weemoedige geest kon bevlogen en geïnspireerd raken, het nieuwe scheppen en zowel de zwaarte als de lichtheid van het bestaan, zowel de vreugde als het verdriet, op contemplatieve of creatieve wijze verenigen.’ (uit: Joke Hermsen, Melancholie van de onrust).'

De prent is veelzeggend in zijn eenvoud. We zien een figuur met een hoofd in de vorm van de maan, die leunt op een door hem zelf getekende lijn. De maan maakt deel uit van de nachthemel met sterren en lijkt zich tegelijkertijd ergens binnen te bevinden. De lino is onder meer geïnspireerd door een prent van Albrecht Dürer, waarop een moedeloze engel wacht op iets ondefinieerbaars (“Deze Melencolia heeft zich teruggetrokken uit de wereld en wacht op het moment van inspiratie” – Hermsen, idem). Mogelijk vormt, ironisch genoeg, de aanvankelijke blokkade om te werken uiteindelijk inspiratie voor Peters werk.

Inspiratie
Het origineel van de prent ligt bij de tekeningen die Peter dagelijks maakt en publiceert op zijn website (www.peterkoene.nl) onder de veelzeggende noemer: La peine quotidienne / The daily breath / Het dagelijks schroot. Hiermee is hij ruim tien jaar geleden begonnen. Elke avond rond elf uur gaat hij aan tafel zitten, op de achtergrond bij voorkeur het geluid van een talkshow op tv, en maakt hij met inkt en aquarelverf een tekening. Dacht hij dat aanvankelijk zo nu en dan eens te doen, al spoedig kon hij er niet meer onderuit om dagelijks te leveren. Dat zijn tekeningen worden gezien blijkt wel uit het feit dat kunsthistoricus Gijsbert van de Wal hem erover interviewde voor De avonden van de VPRO.

Maan, lijn, potlood
Peter Koene heeft vaker figuren getekend met een maan als hoofd. Het maangezicht vindt zijn oorsprong in kinderboekentekeningen en komt, net als de nacht, vaker terug in zijn werk. Het bezweren van een zekere nachtvrees speelt hierin een rol. Andere vaak terugkerende elementen in zijn werk zijn de lijn, het potlood en een personage, dat zeer vaak naar hemzelf verwijst. Het veelvuldig terugkerend potlood staat voor hem symbool voor de tekenaar en zijn vrijheid, maar het is ook zijn instrument.
De (horizontale) lijn begon gaandeweg een rol te spelen in de tekeningen. “Iemand heeft wel eens gesuggereerd dat al mijn tekeningen in feite over een writer's block gaan en daar zit  wel wat in. Heel vaak weet ik tot het moment dat ik begin niet wat te tekenen. Op een gegeven moment trok ik maar vast met een lijn. Die lijn werd basis, tafelrand, plint of horizon, waarmee dan een begin gemaakt is en dan komt doorgaans de rest vanzelf.”

Voorliefdes
De kunstenaar heeft een grote voorliefde voor taal en literatuur. Inspiratie vind hij veelal eerder in wat hij leest, dan door beelden of gebeurtenissen. Gaandeweg sluipt een taalspel in de tekeningen zowel in het beeld als in de onderschriften die de tekeningen krijgen. “Ik ben beslist een gemankeerd schrijver.”
Zijn voorkeur voor linosnede ontstond al vroeg, toen hij in zijn middelbare schooltijd kennismaakte met het werk van Aad de Haas. Deze kunstenaar maakte naast prachtige schilderijen ook zeer krachtige (vaak erotische getinte) lino’s. Bij het zien van dat werk wist hij, dit is wat ik wil.
Tijdens zijn studie aan de kunstacademie in Den Bosch werd die manier van werken niet erg gewaardeerd en werd die voorliefde al gauw verdonkeremaand. Maar jaren later, toen hij in 2007 voor Uitgeverij Pels en Kemper gevraagd werd een roman te illustreren bleek de linosnede zich het best te lenen voor dat doel en vanaf dat moment is de techniek weer helemaal terug in zijn werk. Als schilder werkt hij zo kleurrijk mogelijk, de linosnedes worden uitsluitend in zwart afgedrukt.

Betrokkenheid Grafisch Atelier vanaf eerste uur
Peter Koene is bij toeval vanaf het eerste begin betrokken geweest bij het bedenken en oprichten van het Grafisch Atelier. Hij maakte deel uit van een werkgroep geïnitieerd vanuit het toenmalige Bossche Kunstenaars Kollektief (BKK). Maar na de oprichting had hij er geen bemoeienis mee, tot hij zo'n 18 jaar geleden gevraagd werd om toe te treden tot het bestuur.  Hij had al lang een atelier in het Willem II en was tevens beheerder van het pand. Vandaar hij vereeuwigd werd in een meer dan levensgrote de muurschildering van Monique Broekman in de trappenhal, waarop hij staat afgebeeld met een sleutelbos.

In de werkplaats
Peter vond het leuk om een bijdrage aan het bestuur te leveren en werd daarnaast ook al gauw een van de vrijwilligers in de werkplaats. De ambachtelijke kennis van uit zijn academietijd bleek al snel weer terug te komen. Hij is er steeds op uit om die kennis waar wenselijk over te dragen en anderen te helpen te realiseren wat hen voor ogen staat. De jaarprent werd samen met medewerkers Marie Louise Wasiela en Maartje van de Kruijs gedrukt en ook hier is er sprake van overdracht van het ambacht aan de nieuwe generatie. Toen zijn voorganger met pensioen ging, kwam Peter drie jaar geleden bij het team als werkplaatsbeheerder.

Verzamelaarsitem
In 2002 werd de eerste GA Jaarprent uitgebracht, gemaakt door Jan de Bie, die ook voor de prent van 2018 jaar zorg droeg. Met deze jaarprent wil het Grafisch Atelier grafiek toegankelijk maken. Eerdere prenten werden gemaakt door onder andere JCJ Vanderheijden, Leon Adriaans, Paul van Dijk, Guido Lippens, Derk Thijs, Jan van de Dobbelsteen, Jacomijn  den Engelsen, Henk Visch, Margriet Luyten, Dick Verdult, Florette Dijkstra. De prent is een mooi verzamelaarsitem in een kleine oplage en wordt na al die jaren nog steeds voor een sympathieke prijs van 100 euro aangeboden.

Bestel de jaarprent in de webshop